دسته: حضرت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) علاوه برای این که اعمال تک تک کارگزارانش را زیر نظر داشت و توصیههاى لازم را به آنها مىکرد، در بعضى از مواقع بخشنامههایى در زمینههاى گوناگون صادر مىکرد که ما چند نامه حضرت را در این باره نقل مىکنیم:
۱- بعد از مرگ عثمان و بیعت مردم با حضرت، ایشان طىّ نامهاى به فرماندهان لشکر که در گوشه و کنار کشور اسلامى پراکنده بودند و مسؤولیت حفظ و اداره مناطق خود را به عهده داشتند، چنین نوشت:
امّا بعد، فانّما اهلک من کان قبلکم انّهم منعوا النّاس الحقّ فاشتروه واخذوهم بالباطل فاقتدوه(۱)؛ آنچه باعث هلاکت کسانى که قبل از شما بودند گردید، این بود که آنان، مردم را از حقّ محروم کردند، پس آن را فروختند (و رها کردند و یا با رشوه خریدند) و آنها را به باطل گرفتار کردند، پس مردم نیز پیروى کردند.
یعنى، جلوگیرى امرا، فرماندهان و حکّام از حق، باعث گرایش مردم به باطل گردید و این امرا هستند که مىتوانند مردم را در جهت صحیح قرار داده، آنان را از انحراف باز دارند.
۲- حضرت امیرالمؤمنین طىّ بخشنامهاى به کارگزاران خود دستور داد که باید احترام مسلمانان را مراعات کنند، اما این بدان معنا نیست که تسلیم توقّعات غلط آنها شوند.
امام صادق(علیهالسلام) مىفرماید که حضرت امیرالمؤمنین به کارگزاران خود چنین مىنوشت:
لا تسخروا المسلمین و من سالکم غیر الفرضیة فقد اعتدى فلا تعطوه(۲)؛ مسلمانان را مسخره نکنید و هر کس بیشتر از آنچه مقرّر شده است، از شما طلب کرد، از مرز خود تجاوز کرده است، پس به او چیزى ندهید.
یعنى مساوات را درباره حقوق مسلمانان مراعات کنید و از مرز عدالت خارج نشوید.
۳- حضرت درباره جلوگیرى از اسراف و صرفهجویى در بیت المال، در نامهاى به تمام کارگزاران خود نوشت:
ادقّوا اقلامکم و قاربوا بین سطورکم واحذفوا عنّى فضولکم و اقصدوا قصد المعانى و ایّاکم و الاکثار فانّ اموال المسلمین لاتحتمل الاضرار(۳)؛ نوک قلمهاى خود را تیز کنید و خطوط را نزدیک بنویسید و کلمات اضافى براى من ننویسید و به معانى توجّه کنید و از زیادهروى برحذر باشید، زیرا اموال مسلمانان تحمّل ضرر را ندارد.
۴- حضرت در بخشنامهاى درباره نماز، اوقات آن را تعیین نمود و در آخر این گونه به آنها توصیه کرد:
و صلّوا بهم صلاة اضعفهم ولا تکونوا فتّانین(۴)؛ ونماز بخوانید به صورتى که حال ضعیفترین افراد را (با کوتاه کردن نماز) مراعات کنید و باعث فتنه و فساد نباشید(با طول دادن نماز و ایجاد مشقّت براى مامومین آنان جماعت را ترک کرده و یا باعث بطلان نمازشان گردد).
۵- حضرت در نامهاى که به فرماندهان لشکر و مرزبانان نوشت، حقوق متقابل حاکم و کارگزارانش را یادآورى نمود و در ابتدا فرمود:
امّا بعد، فانّ حقّا على الوالى ان لایغیّره على رعیّته فضل ناله و لا طول خصّ به و ان یزیده ما قسم الله له من نعمه دنوّا من عباده و عطفا على اخوانه؛ سزاوار است کارگزار را فضلى که به او رسیده و نعمتى که به او اختصاص داده شد، سبب تغییر حال او بر رعیّت نشود (مقام، او را به آزار دیگران واندارد) و نعمتهایى که خداوند بهره او گردانیده است، وى را به نزدیکى بیشتر با بندگان خدا و مهربانى فزونتر بر برادرانش وادارد.
سپس درباره حقوق متقابل فرمود:
آگاه باشید حقّ شما بر من این است که رازى را از شما پوشیده ندارم، مگر در جنگ و کارى را بدون مشورت با شما انجام ندهم، مگر در حکم شرعى و در رساندن حقّى را که بجاست کوتاهى نکنم و از آن قبل از تمام کردنش دست برندارم و این که شما در حقّ، نزد من برابر باشید. پس هرگاه رفتار من با شما چنین شد، بر خداست که نعمت را بر شما تمام کند و حقّ من بر شما پیروى و فرمانبردارى است و این که از فرمان من سرپیچى نکنید و در کارى که صلاح بدانم کوتاهى ننمایید و در سختیهاى راه حق فرو روید. پس اگر شما اینها را درباره من به جا نیاورید، کسى از کجرو شما نزد من خوارتر نیست . پس او را به کیفر بزرگ مىرسانم و نزد من، رخصت و رهایى براى او نمىباشد و شما این پیمان را از سران (زیر دست) خود بگیرید و از خود به ایشان، چیزى را که خداوند به آن، کار شما را اصلاح مىفرماید، ببخشید. والسلام.(۵)
پینوشتها:
۱- نهج السعادة، ج ۴، ص ۲۹/ معادن الحکمة، ج ۱، ص ۳۰۴/ نهج البلاغه صبحى صالح، نامه ۷۹، ص ۴۶۶٫
۲- نهج السعادة، ج ۴، ص ۳۱/ تهذیب الاحکام، ج ۷، ص ۱۵۳٫
۳- نهج السعادة، ج ۴، ص ۳۰/ خصال صدوق، ص ۳۱۰/ بحارالانوار، ج ۴۱، ص ۱۰۵٫
۴- نهج البلاغه صبحى صالح، نامه ۵۲، ص ۴۲۶ / فیض الاسلام، ص ۹۸۶٫
۵- نهج البلاغه فیض الاسلام، نامه ۵۰، ص ۹۸۲ و صبحى صالح، ص ۴۲۴ و وقعه صفین با اندکى تغییر در عبارات ، ص ۲۰۷٫
برگرفته از سیماى کارگزاران امیرالمومنین على علیهالسلام، ج ?، حجة الاسلام والمسلمین على اکبر ذاکرى .
برچسب : امام علی، بخش نامه حضرت علی، بخشنامه های حضرت علی، حضرت علی با کارگزاران، حکومت امیرالمونین، حکومت حضرت علی، حکومت علوی، شهادت حضرت علی، علوی، علی، یا علی
نوشته: admin
تاريخ : شهریور ۱۷م, ۱۳۸۸